- Haberler
- Kültür Sanat
- Doğu Anadolu'da Tarih ve Hatıra: Bir Yolculuk, Bir Hafıza
Doğu Anadolu'da Tarih ve Hatıra: Bir Yolculuk, Bir Hafıza
Doğu Ekspresi ile Doğu Anadolu'ya giden Kültürel Miras Uzmanı Doç. Dr. Devrim Alkaya, Sarıkamış faciası ve Kars'ın sınır tarihini yerinde gözlemledi.
İnşaat Yüksek Mühendisi ve Kamu Yöneticisi Doç. Dr. Devrim Alkaya, Burdur Bucak’tan turist rehberi Mustafa Özkan’ın davetiyle Doğu Ekspresi ile Doğu Anadolu’ya gerçekleştirdiği yolculukta, tarihin en dramatik sayfalarından birine tanıklık etti. Yolculuğun son durağı olan Kars, yalnızca doğal güzellikleriyle değil, taşıdığı tarihsel hafızayla da dikkat çekti.
Alkaya, özellikle Kafkas Cephesi’nin Osmanlı Devleti açısından önemine değinerek, 1914 yılında başlayan mücadelenin hedefinin Kars, Ardahan ve Batum’u geri almak ve Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurmak olduğunu ifade etti. Ancak bölgenin zorlu coğrafyası ve ağır kış şartları planların uygulanmasını güçleştirdi.
Sarıkamış’ın Sessiz Tanıkları
1914 yılının son günlerinde yaşanan Sarıkamış Harekâtı, tarihin en acı askeri trajedilerinden biri olarak hafızalara kazındı. Enver Paşa komutasındaki Osmanlı birlikleri, -30 dereceyi bulan soğukta ilerlemeye çalışırken, yetersiz lojistik ve koordinasyon eksikliği nedeniyle on binlerce asker kurşun atmadan donarak şehit düştü. Sarıkamış, askeri bir yenilgiden öte toplumsal hafızada derin bir yara olarak yer aldı.
Sınırları Belirleyen Süreç
Bölgedeki dengeler, 1917’de Rusya’da gerçekleşen Ekim Devrimi sonrası değişmeye başladı. Bu karmaşa, ilerleyen yıllarda Milli Mücadele sürecini doğrudan etkiledi. Nihayetinde 1921’de imzalanan Kars Antlaşması ile Türkiye’nin doğu sınırları büyük ölçüde belirlendi ve Kars ile Ardahan Türkiye’ye bırakıldı.
Bir Şehirden Fazlası
Kars, imparatorlukların mücadelesine, savaşlara ve yeni bir devletin doğuşuna tanıklık eden bir sınır hafızası olarak öne çıkıyor. Doğu Ekspresi yolculuğu ise ziyaretçilere yalnızca turistik bir deneyim değil, aynı zamanda tarihsel bir yüzleşme imkânı sunuyor.
Alkaya, “Bu topraklarda yalnızca coğrafya değil, hafıza da çok serttir. Sarıkamış’ın sessizliği ve Kars’ın taşları, geçmişin izlerini bugün bile canlı tutuyor” ifadelerini kullandı.
