Cahil kalmak, cehalet içinde olmak ya da okumak, öğrenmek, yenilenmek, bilinçlenmek, insanın kendi kararı kendi tercihidir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk der ki; Yoksa okumuş olanlardan en büyük cahiller çıktığı gibi, hiç okumak bilmeyenlerden de hakikati gören gerçek âlimler çıkabilir. “Eddi Anter” derki; Cehalet okulda okumamak değildir. Cehalet öğrenmeyi bilmemektir. Bilgi, eğitim, öğretim, okul, aydınlanma ve cahillik, cehalet üzerine çokça şeyler yazılıp çokça örnekler sunulabilir, hemfikiriz değil mi? Cehalet ve bilgi sahibi olma konusunu işlerken göz ardı edemeyeceğimiz bir önemli ayrıntı var, yaşadığımız gerçekler. Halen yaşamına devam eden ve ellili yaşları görmüş her insanımız bizzat yaşayarak şahit olma yetisine sahiptir ki, milenyum öncesi cahil kalmak yine bir tercihti ama bilgili ve bilinçli olabilmekte çok kolay değildi. İnsanımızın ne masasında bilgisayarı, ne çantasında tableti ne de cebinde telefonu ve dünyanın her tarafına ulaşılabilecek internet ağı yoktu. Evet, bilim ve teknolojinin ürettikleri neredeyse en ücra yerlere, köşelere bucaklara köylere mezralara ulaştı. Kabul edelim ki bu hizmete ulaşmanın da parasal bir karşılığı var, kapitalist düzenin uygulamaları böyle.
Bazı şehir, ilçe ya da kasaba belediyeleri ve kültürel yapıyı önemli bulan vakıf ve dernekler internet erişimini ücretsiz ve kolay hale getiriyorlar ki, alkışlamaya değer. İnsanımız maddi imkânsızlıklar sebebiyle internete erişimde zorluklar çekse de nihayetinde internet ve teknolojinin sunduğu imkânlar her insanımızı dünyanın tüm insanlarıyla ve bilgilerle buluşturmaya devam ediyor. Ailesinden ve yaratılışı itibarıyla sağlam karakteri almış bir fert, birey cahil kalamaz, kalmamalı. Evet, hayat her insana aynı olanakları sunmayıp aynı şansı tanımıyor. İnsanımız bilgiye ulaşma azmi ile çalışkanlığını gayreti ile bütünleştirip çaba göstermeye devam ederse istediği hedefe de arzuladığı sonuca da ulaşacaktır.  İnsanımızın milenyum sonrası ülkem gerçekleri, eksiklik ve kısalıklarına rağmen ben bilgiye ulaşamıyorum, cahil kalmam, cehalet içinde olmam bu sebeple deme hakkı da salahiyetlide yoktur, cahilse kendisi tercih etmiştir.
Güzel ülkemiz de her şey için dört dörtlük tanımlaması yapamayız elbette, kendimizi aldatmış oluruz. Dört dörtlük bir yaşam şekli var mıdır, ayrı bir tartışma konusu, her ülke her millet de farklı farklı konularda mücadeleler veriyor. Nihayetinde milenyum sonrası bilgiye ulaşmanın rahatlığıdır savım, savunduğum. Günümüzde halen bir insan cahil ise, cehalet içinde yaşıyor ise, ezberlerle hayatını idame ettiriyorsa, kanaatimce bu sonuçlar kişinin kendi tercihi ile mümkün kılınmış, cehalet ve cahil kalmak benimsenmiştir.