Sıra Dışı Bir Çelişki: Hayvancılıkta Avrupa Lideriyiz, Ama Üretici Zararda, Et Pahalı!
Cebrail Kandemir
Türkiye, tarım ve hayvancılıkta tarihi bir başarıya imza atmış durumda. TÜİK ve Eurostat verilerine göre, 2026 yılı itibarıyla büyükbaş hayvan varlığında 17,7 milyon baş ile Avrupa Birliği ülkelerinin tamamını geride bırakarak ilk sıraya yükseldik. Küçükbaş hayvan varlığında ise 57,8 milyon baş ile Fransa ve İspanya gibi devleri açık ara farkla geride bıraktık. Kısacası, hayvan varlığımız Avrupa'nın zirvesinde.
Peki, bu tabloya rağmen et neden hâlâ pahalı? Neden sofralarımıza et koymakta zorlanıyoruz? Ve en önemlisi, neden bu ülkenin besicisi, elinde on binlerce hayvan olmasına rağmen zarar ediyor?
İşin özü şu: Türkiye, hayvancılıkta bir "çelişkiler ülkesi" haline gelmiş durumda. Üretimde rekor üstüne rekor kırarken, üreticinin sofrasına ekmek girmiyor; tüketici ise markette et fiyatlarına bakakalıyor.
İthal Canlı Hayvan, Yerli Karkastan Daha Pahalı!
Bu çelişkinin en acı örneği, Et ve Süt Kurumu'nun (ESK) fiyat politikasında yaşanıyor. ESK, 2026 yılı için 200 baş ve üzeri kapasiteye sahip besicilere ithal besilik sığırın canlı kilogram fiyatını 420 TL + KDV olarak belirledi. Bu, geçen yılın aynı döneminde 228 TL olan fiyatın %84 oranında artırıldığı anlamına geliyor.
Aynı ESK, yerli üreticiden kesimlik sığır karkas alım fiyatını ise 1 Kasım 2026 itibarıyla 600 TL/Kg olarak açıkladı. Görünüşe göre yerli üretici, ithal canlı hayvandan daha yüksek bir fiyata ürününü satabiliyor.
Ancak işin aslı hiç de öyle değil. Çünkü bu tablo, "ithal hayvan yerli üreticiden daha pahalıya satılıyor" gerçeğini ortaya koyuyor. Besici, üretim yapabilmek için ESK'dan 420 TL'ye ithal dana almak zorunda kalıyor. Ancak bu hayvanı besleyip kesime hazır hale getirdiğinde, ESK'nın yerli karkas alım fiyatı olan 600 TL ile karşılaşıyor. Aradaki fark, yani 180 TL'lik fark, aslında besicinin üretim maliyeti ve emeği için ayrılan bir pay değil. Tam tersine, besicinin bu farkı yem, mazot, elektrik ve işçilik gibi girdi maliyetleriyle karşılaması gerekiyor.
Besicinin Kar Marjı Yok, Zarar Katlanıyor!
Peki bu matematikle besicilik yapılır mı? Elbette yapılmaz. Nitekim yapılmıyor da. 2026 yılı Kurban Bayramı'nda besiciler, maliyetlerin çok altında satış yapmak zorunda kaldıklarını dile getirdi. Van'da bir besici, "Kurbanlık koyun 17 binden başlıyor, 20-21 bine kadar çıkıyor" derken, bir diğeri "25 bin liralık hayvanı 15 bin liraya satıyoruz" diyerek isyan etti. T24'ün haberine göre, bazı besicilerin net zararı 1 milyon lirayı buldu.
Bu tablo, sadece Kurban Bayramı'na özgü değil. Yıl boyunca artan yem, mazot, gübre ve elektrik fiyatları, besicinin belini bükmüş durumda. Elazığlı çiftçiler, "Bir torba yem 1.000 lira, kilosu 25 lira" diyerek maliyetlerin altında ezildiklerini ifade ediyor. Bir yandan hayvan varlığında Avrupa lideri olurken, diğer yandan üreticinin bu denli mağdur olması, akıl alır gibi değil.
Peki Çözüm Ne?
Bu çelişkiyi çözmenin yolu, ithalata bel bağlamaktan değil, yerli üreticiyi desteklemekten geçiyor. ESK'nın fiyat politikaları, yerli üreticiyi koruyacak şekilde yeniden düzenlenmeli; ithal besilik hayvan fiyatları ile yerli karkas alım fiyatları arasındaki makas, üreticinin lehine çevrilmeli. Aksi halde, hayvan varlığındaki liderliğimiz, sadece rakamlarda kalır; sofralarımıza et, üreticinin kesesine bereket girmez.
Unutmayalım: Bir ülkenin tarım ve hayvancılıktaki gücü, sadece üretim rakamlarıyla değil, üreticisinin refahıyla ölçülür. Türkiye, hayvan varlığında Avrupa'nın zirvesine çıkmışsa, üreticisi de bu başarının karşılığını almalıdır.
TEYİT EDİLEN RESMİ KAYNAK VERİLERİ
Hayvan Varlığında Avrupa 1.'liği:
Kaynak: Eurostat ve TÜİK verileri.
Detay: Türkiye, büyükbaş hayvan varlığında 17,7 milyon baş ile 16,2 milyon başa sahip Fransa'yı geride bırakarak AB'de 1. sıradadır. Küçükbaş hayvan varlığında ise 57,8 milyon baş ile İspanya ve Fransa gibi ülkeleri açık ara geride bırakmıştır. Keçi varlığında da Yunanistan'ı geride bırakıp lider konumdadır.
İthal Besilik Sığır Fiyatı ve %84 Zam:
Kaynak: Et ve Süt Kurumu (ESK) Duyuruları.
Detay: ESK, 200 baş ve üzeri kapasiteli işletmeler için ithal besilik sığır canlı kilogram satış fiyatını 420,00 TL/Canlı Kg + KDV olarak belirlemiştir. Bu fiyat artışı geçen yılın aynı dönemine kıyasla %84 zam anlamına gelmektedir.
Karkas Et Geri Alım Fiyatı:
Kaynak: ESK 2026 Yılı İthal Besilik Sığır Satışı ve Kesimlik Sığır Temini Duyurusu.
Detay: Besiciden geri alınacak kesimlik karkas etin başlangıç alım fiyatı 600 TL/Kg olarak ilan edilmiştir.
Besicilerin Zarar ve Mağduriyet Beyanları:
Kaynak: Yerel ve ulusal basın saha haberleri (ANKA / Cumhuriyet / T24).
Detay: Doğu Anadolu ve Elazığ bölgesindeki besiciler ile Kurban Bayramı pazarındaki üreticilerin yüksek yem/nakliye maliyetleri yüzünden zararına satış yaptıkları ve net zararlarının yüksek meblağlara ulaştığı haber verileriyle doğrulanmıştır.