Asım DEMİRKÖK

TOPRAKLARIMIZI KURTARDIK, PEKİ YA ZİHNİMİZİ?

Asım DEMİRKÖK

Bir milletin gerçek bağımsızlığı, yalnızca sınırlarını korumakla değil, kendi aklıyla
düşünebilmesiyle mümkündür
Tarih boyunca milletler bağımsızlıklarını korumak için nice savaşlar verdi. Topraklarını
savundu, işgallere direndi, bedeller ödedi. Çünkü biliyorlardı ki vatan, yalnızca üzerinde
yaşanılan bir toprak parçası değil; aynı zamanda bir kimlik, bir hafıza ve bir medeniyet
meselesiydi.
Peki, bugün kendimize şu soruyu sorabiliyor muyuz: Topraklarımızı kurtardık ama zihnimizi
ne kadar kurtarabildik?
Çünkü sömürgecilik artık yalnızca ordularla, silahlarla ve işgallerle yürümüyor. Çağımızın
sömürgeciliği çok daha sessiz, çok daha derin ve belki de çok daha tehlikeli. Artık bir ülkeyi
kontrol etmek için mutlaka sınırlarını işgal etmeye gerek yok. O ülkenin insanlarına nasıl
düşüneceklerini, neye inanacaklarını, neyi değerli göreceklerini kabul ettirmek de yeterli
olabiliyor.
Bir toplum kendi değerlerinden şüphe etmeye, kendi tarihini küçümsemeye, kendi birikimini
değersiz görmeye başlarsa, ortada görünmeyen ama son derece etkili bir zihinsel bağımlılık
var demektir.
BATININ ÖLÇÜSÜ, DÜNYANIN TEK ÖLÇÜSÜ MÜ?
Yüzyıllar boyunca Batı medeniyeti, kendi bilgi ve düşünce sistemini evrensel doğruların tek
ölçüsü olarak sunma gücüne sahip oldu. Dünyanın farklı coğrafyalarında gelişmiş bilgi
birikimleri, gelenekler ve düşünce sistemleri çoğu zaman küçümsendi, görmezden gelindi
veya geri kalmışlıkla damgalandı.
Oysa Doğunun tıp ve astronomi alanındaki tarihi birikimi, Afrika toplumlarının doğayla
kurduğu derin ilişki, kadim medeniyetlerin felsefesi ve insanı merkeze alan düşünce
gelenekleri insanlığın ortak mirasıdır.
Elbette Batının bilimsel ve teknolojik başarılarını inkar etmek mümkün değildir. Ancak
mesele Batıyı reddetmek değil, Batıyı dünyanın tek hakemi olarak görme alışkanlığından
kurtulmaktır.
Bilim evrenseldir; fakat bilgiye ulaşmanın, onu yorumlamanın ve insanlığın yararına
kullanmanın yolları farklı olabilir. Hiçbir medeniyet insanlığın bütün hakikatini tek başına
temsil edemez.
Bizim ihtiyacımız olan şey, bir düşünce dünyasının yerine başka bir düşünce dünyasını
koymak değil; bütün insanlığın birikimini akıl, vicdan ve bilim süzgecinden geçirebilmektir.
İNSANI UNUTAN BİR MEDENİYET İLERLEYEBİLİR Mİ?
Bugün dünyaya baktığımızda büyük bir çelişkiyle karşı karşıyayız. Teknoloji gelişiyor,
şehirler büyüyor, üretim artıyor, insanlık uzaya ulaşıyor. Fakat aynı dünyada savaşlar
bitmiyor, doğa tahrip ediliyor, insanlar birbirine yabancılaşıyor.
İnsan, sahip olduğu imkanları artırırken hayatın anlamını kaybetmeye mi başladı?
Her şeyi ölçülebilir bir kazanca, satın alınabilir bir nesneye veya kontrol edilebilir bir güce
dönüştürdüğümüzde insanı da bu anlayışın içine hapsetmiş oluyoruz. Sevginin yerini çıkar,
dayanışmanın yerini rekabet, hikmetin yerini yalnızca güç arayışı alıyor.
Oysa medeniyet yalnızca gökdelenler inşa etmek, silah üretmek veya ekonomik büyüme
rakamlarını yükseltmek değildir. Medeniyet; insanın insana, doğaya, tarihe ve geleceğe karşı
sorumluluk duyabilmesidir.
Bir toplumun gerçek gelişmişliği, yalnızca ne kadar ürettiğiyle değil, insanına nasıl
davrandığıyla da ölçülmelidir.
KURTULUŞ, KENDİ AKLIMIZLA DÜŞÜNMEKTEN GEÇİYOR
Peki, bütün bunlardan çıkış yolu nedir?
Öncelikle şunu kabul etmeliyiz: Kendi medeniyetimizi savunmak, dünyaya kapanmak
değildir. Kendi değerlerimize sahip çıkmak, başkalarının değerlerini küçümsemek anlamına
gelmez. Tam tersine, kendine güvenen bir toplum başka medeniyetlerden öğrenmekten
korkmaz.
Ancak öğrenmekle taklit etmek arasında büyük bir fark vardır.
Biz bilimden, teknolojiden ve insanlığın ortak tecrübesinden yararlanmalıyız. Fakat bunu
yaparken kendi tarihimize, kültürümüze, ahlaki değerlerimize ve düşünce geleneğimize sırt
çevirmemeliyiz.
Kendi aklımızla düşünmeli, kendi sorularımızı sormalı, doğruyu ve yanlışı sorgulayarak ayırt
edebilmeliyiz. Ne Batının her söylediğini mutlak doğru kabul etmeli ne de kendi
geçmişimizden gelen her düşünceyi sorgulamadan benimsemeliyiz.
Çünkü gerçek özgürlük, bir başkasının düşüncesini ezberlemek değil, düşünebilme cesaretini
gösterebilmektir.
SON SÖZ: SINIRLARIMIZI KORUDUK, ŞİMDİ SIRA ZİHNİMİZDE
Bir milletin en büyük gücü yalnızca ordusu, ekonomisi veya sahip olduğu doğal kaynaklar
değildir. En büyük gücü; düşünebilen, sorgulayabilen, üretebilen ve kendi geleceğine yön
verebilen insanıdır.
Topraklarımızı korumak için verdiğimiz mücadele ne kadar kıymetliyse, zihnimizi
özgürleştirmek için vereceğimiz mücadele de o kadar önemlidir. Bir ömrü, merak ederek,
öğrenerek, düşünerek ve üreterek geçirmek… Dünyayla bağını koparmamak, zihnini son ana
kadar hayata açık tutmak…
Artık kendimize şu soruyu sormalıyız:
Biz gerçekten kendi medeniyetimizi mi inşa ediyoruz, yoksa başkalarının çizdiği dünyanın
içinde kendimize bir yer mi arıyoruz?
Unutmayalım; bir ülkenin sınırlarını başkaları işgal ederse bağımsızlık mücadelesi başlar.
Ama bir milletin düşünceleri işgal edilirse, bazen o millet işgal edildiğinin bile farkına
varamaz.
Çünkü gerçek bağımsızlık, yalnızca kendi toprağında özgür yaşamak değil; kendi aklıyla
düşünebilmek, kendi değerleriyle ayakta durabilmek ve insanlığa kendi sözünü
söyleyebilmektir.
Topraklarımızı kurtardık. Şimdi sıra zihnimizi, düşüncemizi ve medeniyet iddiamızı yeniden
ayağa kaldırmakta.

Yazarın Diğer Yazıları